« وَيَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً » « 1 » . * ( « وَإِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ » ) * - يعنى و روزى كه زمان حضور انبيا براى شهادت عليه امتها معين مىشود ، و يا آن زمانى كه منتظر رسيدنش هستيم تا رسولان عليه امتها شهادت دهند فرا مىرسد . و كلمه « اقتت » فعل ماضى مجهول از باب تفعيل از مصدر تاقيت است ، كه به معناى توقيت و تعيين وقت است ، و در باره شهادت انبيا در جاى ديگر فرموده : « فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ » « 2 » ، و نيز فرموده : « يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّه الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ » « 3 » . * ( « لأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ ) * . . . * ( لِلْمُكَذِّبِينَ » ) * كلمه « أجل » به معناى مدتى است كه براى چيزى معين شده باشد و « تاجيل » به معناى اجل قرار دادن براى چيزى است ، كه البته در لازمه آن كه همان تاخير باشد نيز استعمال مىشود ، مثلا وقتى مىگويند : « قرض مؤجل » معنايش قرض مدتدار است ، به خلاف « قرض حال » كه به معناى قرض فورى است ، و اين معنا با آيه مناسبتر است تا معناى لغوى كلمه . و ضمير در « اجلت » به امور مذكور يعنى طمس نجوم ، شكافتن آسمان ، ريشه كن شدن كوه ها ، و تعيين وقت شهادت رسولان بر مىگردد . و معناى آيه اين است كه : اين امور براى چه روزى تاخير داده شده ، و خلاصه چه روزى صورت مىگيرد . اين احتمال هم داده شده كه : كلمه « اجلت » به معناى مدت قرار دادن براى چيزى باشد ، و ضمير مقدر در آن به رسل و يا به آنچه كه كلام بدان اشعار دارد ، و مربوط به اخبارى است كه رسولان از احوال آخرت داده‌اند برگردد ، و معنا چنين باشد : چند سال و يا چند قرن به رسولان مهلت داده‌اند تا بعد از آن مهلت براى شهادت حاضر شوند ، و يا چند قرن معين كرده‌اند تا بعد از آن آنچه انبيا خبر داده‌اند واقع شود ، و صحنه هول انگيز قيامت و تعذيب كفار و تنعيم مؤمنين محقق گردد . و ليكن اين احتمال خالى از خفا و ابهام نيست . اين آيه شريفه و آيه بعدش يعنى مجموع * ( « لأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ لِيَوْمِ الْفَصْلِ » ) * به صورت سؤال

--> ( 1 ) از تو از كوه ها مىپرسند ، بگو پروردگارم به نحوى ناگفتنى آنها را از بين مىبرد . سوره طه ، آيه 105 . ( 2 ) به طور قطع از مردمى كه رسولان به سويشان گسيل شدند ، و از خود رسولان سؤال خواهيم كرد . سوره اعراف ، آيه 6 . ( 3 ) روزى كه خدا رسولان را جمع مىكند ، و از ايشان مىپرسد امتها چه جوابى به شما دادند . سوره مائده ، آيه 109 .